Co to jest cukrzyca?

Cukrzyca obejmuje grupę zaburzeń metabolicznych, których wspólną cechą jest podwyższony poziom glukozy we krwi.

Glukoza jest jednym z podstawowych źródeł energii dla organizmu. Do prawidłowego wykorzystania glukozy istotna jest insulina – hormon wytwarzany przez komórki beta trzustki.

Mechanizm prowadzący do nieprawidłowej glikemii różni się jednak w zależności od rodzaju cukrzycy.

Cukrzyca typu 1 i typu 2 – czym się różnią?

Cukrzyca typu 1 jest związana z autoimmunologicznym zniszczeniem komórek beta trzustki produkujących insulinę. Osoby z cukrzycą typu 1 wymagają leczenia insuliną.

Cukrzyca typu 2 wiąże się między innymi z insulinoopornością i stopniowo niewystarczającym wydzielaniem insuliny w stosunku do potrzeb organizmu. Sposób leczenia zależy od indywidualnej sytuacji i może obejmować zmiany stylu życia oraz odpowiednio dobrane leki, a u części osób również insulinę.

Istnieją także inne typy cukrzycy, w tym cukrzyca ciążowa i rzadsze postacie choroby.

Jakie są objawy cukrzycy?

Cukrzyca typu 2 może przez długi czas rozwijać się bez charakterystycznych objawów.

Gdy poziom glukozy jest znacznie podwyższony, mogą występować między innymi wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, osłabienie, niezamierzona utrata masy ciała czy zaburzenia widzenia.

Takie objawy nie pozwalają jednak samodzielnie rozpoznać cukrzycy. Do postawienia diagnozy potrzebne są odpowiednie badania i ocena medyczna.

Jak rozpoznaje się cukrzycę?

Cukrzycy nie rozpoznaje się na podstawie samych objawów ani domowego pomiaru wykonanego przypadkowo.

W diagnostyce wykorzystuje się określone badania laboratoryjne, między innymi pomiar glukozy we krwi, a w odpowiednich sytuacjach również hemoglobinę glikowaną HbA1c lub doustny test tolerancji glukozy.

Interpretacja wyniku powinna uwzględniać rodzaj badania oraz okoliczności jego wykonania.

Czym jest glikemia?

Glikemia oznacza stężenie glukozy we krwi.

U osób z cukrzycą jej kontrolowanie może być ważnym elementem codziennego postępowania. Częstotliwość i sposób wykonywania pomiarów zależą między innymi od typu cukrzycy, stosowanego leczenia oraz zaleceń zespołu prowadzącego.

Nie każda osoba z cukrzycą musi wykonywać pomiary według tego samego schematu.

Glukometr i pomiar cukru we krwi

Glukometr umożliwia wykonanie pomiaru glukozy z niewielkiej próbki krwi.

Do pomiaru potrzebne są kompatybilne paski testowe oraz odpowiednie akcesoria do nakłucia.

Przy wyborze produktów do samokontroli należy zwrócić uwagę przede wszystkim na zgodność elementów z konkretnym systemem pomiarowym, ponieważ paski różnych producentów i modeli nie są automatycznie wymienne.

Czym jest HbA1c?

Hemoglobina glikowana, czyli HbA1c, jest parametrem wykorzystywanym do oceny kontroli glikemii w dłuższym okresie.

Nie jest tym samym co pojedynczy pomiar glukozy wykonany glukometrem.

Docelowa wartość HbA1c nie musi być identyczna dla każdej osoby. Cele leczenia ustala się indywidualnie, uwzględniając między innymi wiek, rodzaj cukrzycy, stosowane leczenie, choroby współistniejące i ryzyko hipoglikemii.

Czym jest hipoglikemia?

Hipoglikemia oznacza zbyt niski poziom glukozy we krwi.

Może wystąpić między innymi u osób stosujących insulinę lub niektóre leki przeciwcukrzycowe. Objawy mogą obejmować drżenie, potliwość, uczucie głodu, kołatanie serca, osłabienie, zaburzenia koncentracji lub splątanie.

Osoba leczona z powodu cukrzycy powinna znać ustalony ze swoim zespołem medycznym sposób postępowania w przypadku hipoglikemii.

Ciężka hipoglikemia, szczególnie z zaburzeniami świadomości lub utratą przytomności, wymaga pilnej pomocy.

Czym jest hiperglikemia?

Hiperglikemia oznacza podwyższone stężenie glukozy we krwi.

Jej przyczyną może być między innymi niewystarczające działanie insuliny lub leków, infekcja, choroba, stres fizjologiczny albo inne czynniki.

Utrzymujących się nieprawidłowych wyników nie należy próbować korygować suplementami diety. Sposób postępowania powinien wynikać z ustalonego planu leczenia.

Jak wygląda leczenie cukrzycy?

Leczenie zależy od typu cukrzycy oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.

Może obejmować insulinę, inne leki przeciwcukrzycowe, odpowiednio dobrany sposób żywienia, aktywność fizyczną, kontrolę masy ciała i samokontrolę glikemii.

Współczesne leczenie cukrzycy uwzględnia również ograniczanie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, nerkowych i innych następstw choroby.

Suplementy diety nie stanowią zamiennika takiego leczenia.

Dieta przy cukrzycy

Nie istnieje jeden identyczny jadłospis odpowiedni dla wszystkich osób z cukrzycą.

Znaczenie mają między innymi ilość i rodzaj węglowodanów, wartość energetyczna diety, źródła białka i tłuszczów, zawartość błonnika oraz regularność posiłków, zależnie od sposobu leczenia i indywidualnych potrzeb.

Podstawą powinien być sposób żywienia możliwy do długoterminowego utrzymania i dostosowany do zaleceń terapeutycznych.

Węglowodany a cukrzyca

Węglowodany są jednym z podstawowych składników diety i nie należy automatycznie traktować ich jako produktów zakazanych.

Znaczenie ma ich ilość, rodzaj, źródło oraz cały skład posiłku.

Osoby stosujące określone schematy insulinoterapii mogą dodatkowo wykorzystywać liczenie węglowodanów do odpowiedniego dopasowania leczenia zgodnie z zasadami ustalonymi z zespołem diabetologicznym.

Cukry a węglowodany – to nie to samo

Na etykietach żywności można znaleźć osobno wartości „węglowodany” oraz „w tym cukry”.

Cukry są częścią całkowitej ilości węglowodanów.

Dlatego przy cukrzycy nie należy analizować produktu wyłącznie na podstawie liczby gramów cukrów. Znaczenie może mieć całkowita ilość węglowodanów, wielkość porcji oraz skład całego posiłku.

Indeks glikemiczny – co oznacza?

Indeks glikemiczny (IG) opisuje odpowiedź glikemiczną po spożyciu określonej ilości dostępnych węglowodanów z danego produktu w warunkach testowych.

Nie powinien być jednak jedynym kryterium wyboru żywności.

W rzeczywistym posiłku znaczenie mają także ilość produktu, pozostałe składniki posiłku, sposób przygotowania i indywidualna odpowiedź organizmu.

Ładunek glikemiczny

Ładunek glikemiczny próbuje uwzględnić zarówno właściwości węglowodanów, jak i ich ilość w określonej porcji.

Może być dodatkową informacją pomagającą zrozumieć wpływ żywności na glikemię, ale nie zastępuje indywidualnego planowania posiłków ani monitorowania zgodnego z zaleceniami.

Błonnik a cukrzyca

Produkty bogate w błonnik są ważnym elementem prawidłowego sposobu żywienia.

Źródłami błonnika mogą być między innymi warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, nasiona i orzechy.

Jeżeli stosowany jest dodatkowo suplement błonnika, trzeba uwzględnić jego sposób stosowania, odpowiednią ilość płynów oraz możliwość wpływu na przyjmowanie niektórych leków.

Produkty bez cukru a cukrzyca

Napis „bez cukru” nie oznacza automatycznie, że produkt można spożywać bez ograniczeń.

Produkt może zawierać inne węglowodany oraz dostarczać znaczącej ilości energii.

Dlatego osoby z cukrzycą powinny czytać pełną tabelę wartości odżywczej, a nie kierować się wyłącznie jednym oznaczeniem na opakowaniu.

„Bez dodatku cukru” – co oznacza?

Produkt bez dodatku cukrów może nadal zawierać cukry naturalnie występujące w jego składnikach.

Przykładem mogą być produkty przygotowane z owoców lub mleka.

Dlatego określenie to nie jest równoznaczne z brakiem węglowodanów ani automatycznie niskim wpływem całego produktu na glikemię.

Słodziki przy cukrzycy

Słodziki mogą być wykorzystywane jako alternatywa dla tradycyjnego cukru.

Poszczególne substancje słodzące różnią się jednak właściwościami, wartością energetyczną i wpływem na przewód pokarmowy.

Należy również oceniać cały produkt, a nie tylko zastosowany słodzik. Deser przygotowany bez sacharozy może nadal zawierać węglowodany pochodzące z innych składników.

Produkty przeznaczone do słodzenia znajdziesz w kategorii Słodziki.

Czy osoba z cukrzycą może jeść słodycze?

Cukrzyca nie oznacza, że każdy produkt o słodkim smaku musi zostać bezwzględnie wyeliminowany.

Znaczenie mają rodzaj produktu, wielkość porcji, ilość węglowodanów, sposób leczenia i cały jadłospis.

Produkty określane jako „dla diabetyków” również wymagają sprawdzenia składu i wartości odżywczej.

Suplementy dla diabetyków – czym są?

Suplementy diety przeznaczone dla osób z cukrzycą mogą zawierać witaminy, składniki mineralne oraz inne substancje.

Ich zadaniem jest uzupełnianie normalnej diety, a nie leczenie cukrzycy.

Nie należy oceniać preparatu wyłącznie na podstawie napisu „dla diabetyków”. Znaczenie ma jego dokładny skład, dawki składników i rzeczywiste zapotrzebowanie konkretnej osoby.

Produkty tego rodzaju znajdziesz w podkategorii Suplementy i witaminy dla diabetyka.

Czy osoby z cukrzycą potrzebują dodatkowych witamin?

Sama diagnoza cukrzycy nie oznacza automatycznie konieczności stosowania wieloskładnikowego preparatu witaminowego.

Potrzeba suplementacji może zależeć od sposobu żywienia, wyników badań, stosowanych leków, wieku oraz chorób współistniejących.

W przypadku podejrzenia niedoboru bardziej racjonalne jest ustalenie jego przyczyny i dobranie odpowiedniej suplementacji niż przypadkowe łączenie wielu preparatów.

Witamina D a cukrzyca

Witamina D pełni wiele ważnych funkcji w organizmie, a zasady jej suplementacji powinny uwzględniać między innymi wiek, dietę, ekspozycję na słońce oraz indywidualną sytuację.

Nie należy jednak przedstawiać witaminy D jako sposobu leczenia cukrzycy czy zamiennika leków przeciwcukrzycowych.

Jeżeli suplement zawiera witaminę D razem z innymi preparatami, warto kontrolować łączną dawkę ze wszystkich źródeł.

Magnez a cukrzyca

Magnez jest składnikiem mineralnym uczestniczącym w wielu procesach fizjologicznych.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z cukrzycą wymaga jego dodatkowej suplementacji ani że preparat magnezu służy do obniżania glikemii.

Decyzję o suplementacji najlepiej oprzeć na rzeczywistych potrzebach, sposobie żywienia oraz – gdy jest to wskazane – ocenie medycznej.

Chrom a cukrzyca

Chrom przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych oraz prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Nie oznacza to jednak, że suplement z chromem jest lekiem przeciwcukrzycowym.

Nie powinien być wykorzystywany do samodzielnego zmniejszania dawek leków ani traktowany jako metoda leczenia hiperglikemii.

Suplementy „na cukier” – na co uważać?

Określenia takie jak „na cukier”, „na glukozę” czy „na insulinę” mogą sugerować działanie lecznicze, którego suplement diety nie powinien zastępować.

Przy wyborze produktu warto sprawdzić dokładny skład i przeznaczenie zamiast kierować się samą nazwą marketingową.

Szczególna ostrożność jest potrzebna przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na poziom glukozy.

Zioła a cukrzyca

Preparaty roślinne nie są automatycznie bezpieczne tylko dlatego, że zawierają naturalne składniki.

Niektóre substancje roślinne mogą wpływać na działanie leków lub powodować działania niepożądane.

Dlatego osoby stosujące insulinę lub inne leki przeciwcukrzycowe powinny skonsultować zamiar regularnego stosowania dodatkowych preparatów roślinnych z lekarzem lub farmaceutą.

Suplementy a leki przeciwcukrzycowe

Przyjmowanie leków jest jednym z najważniejszych powodów, aby dokładnie sprawdzać skład suplementów.

Preparaty mogą zawierać kilka substancji jednocześnie, a ta sama witamina lub składnik mineralny może występować w wielu stosowanych produktach.

Nie należy samodzielnie modyfikować leczenia na podstawie efektów przypisywanych suplementowi.

Metformina a witamina B12

Długotrwałe stosowanie metforminy może u części osób wiązać się ze zmniejszeniem stężenia witaminy B12.

Nie oznacza to, że każda osoba stosująca metforminę powinna automatycznie przyjmować witaminę B12 w przypadkowej dawce.

W odpowiednich sytuacjach lekarz może zalecić ocenę stężenia witaminy B12 i na tej podstawie zdecydować o dalszym postępowaniu.

Cukrzyca a cholesterol i ciśnienie

Prowadzenie cukrzycy nie ogranicza się wyłącznie do kontroli glukozy.

W ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego znaczenie mają również między innymi ciśnienie tętnicze, profil lipidowy, palenie tytoniu, masa ciała, aktywność fizyczna oraz inne indywidualne czynniki.

Dlatego wyniki dotyczące cholesterolu i ciśnienia powinny być interpretowane razem z całym profilem zdrowotnym.

Cukrzyca a aktywność fizyczna

Regularna aktywność fizyczna jest ważnym elementem postępowania w cukrzycy, ale jej rodzaj i intensywność powinny być dopasowane do możliwości oraz sposobu leczenia.

U osób stosujących insulinę lub leki mogące powodować hipoglikemię aktywność może wpływać na poziom glukozy również po zakończeniu wysiłku.

Warto znać indywidualne zasady dotyczące pomiarów, posiłków i leczenia związane z aktywnością fizyczną.

Cukrzyca a masa ciała

U części osób z cukrzycą typu 2 redukcja nadmiernej masy ciała może być jednym z elementów postępowania terapeutycznego.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z cukrzycą powinna się odchudzać.

Cel dotyczący masy ciała powinien być dostosowany do indywidualnej sytuacji, a suplementy odchudzające nie powinny być stosowane jako zamiennik leczenia.

Pielęgnacja skóry przy cukrzycy

Cukrzyca może zwiększać znaczenie regularnej obserwacji skóry, szczególnie stóp.

Suchość, otarcia i drobne uszkodzenia warto odpowiednio pielęgnować i obserwować.

Rany, owrzodzenia, zaczerwienienie, obrzęk, oznaki zakażenia lub zmiany na stopie, które nie goją się prawidłowo, wymagają konsultacji medycznej, a nie wyłącznie stosowania kosmetyku.

Dlaczego kontrola stóp jest ważna?

U części osób z cukrzycą mogą rozwijać się zaburzenia czucia oraz problemy z krążeniem, przez co niewielkie urazy mogą zostać zauważone później.

Regularna obserwacja stóp pozwala wcześniej zauważyć pęknięcia skóry, otarcia, pęcherze czy rany.

Nie należy samodzielnie usuwać głębokich zmian ani ignorować ran, które nie wykazują prawidłowego gojenia.

Jak wybierać produkty dla osoby z cukrzycą?

Najważniejsze jest określenie, jakiej potrzeby dotyczy zakup.

Przed wyborem warto sprawdzić:

• status produktu – np. suplement diety, żywność, wyrób medyczny,
• pełny skład i ilości składników aktywnych,
• wartość odżywczą w przypadku żywności,
• zawartość węglowodanów i cukrów,
• przeciwwskazania i ostrzeżenia,
• możliwe interakcje z insuliną i innymi lekami,
• sposób stosowania oraz zalecaną porcję,
• możliwość dublowania składników z innymi preparatami.

Produkt powinien odpowiadać konkretnej potrzebie, a nie tylko zawierać określenie „dla diabetyków”.

Kiedy potrzebna jest konsultacja medyczna?

Konsultacji wymagają między innymi utrzymujące się nieprawidłowe wartości glikemii, niewyjaśnione epizody hipoglikemii, niezamierzona utrata masy ciała, nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu, trudno gojące się rany oraz objawy sugerujące powikłania cukrzycy.

Pilnej pomocy wymagają szczególnie ciężkie zaburzenia świadomości, utrata przytomności, nasilone odwodnienie lub poważne pogorszenie stanu ogólnego.

W takich sytuacjach suplement diety ani produkt spożywczy nie zastępuje diagnostyki i odpowiedniego leczenia.

Produkty dla osób z cukrzycą w PharmaProfit

W kategorii Cukrzyca w PharmaProfit możesz znaleźć produkty związane z codziennymi potrzebami osób kontrolujących glikemię i prowadzących leczenie cukrzycy.

Jeżeli poszukujesz preparatów przeznaczonych do uzupełniania diety, przejdź do podkategorii Suplementy i witaminy dla diabetyka.

Przed zakupem zwróć uwagę na status produktu, skład, dawkowanie, przeciwwskazania oraz możliwość interakcji ze stosowanymi lekami. Suplementacja powinna uzupełniać odpowiednio prowadzoną dietę, a nie zastępować leczenie cukrzycy.