Minerały – czym są?

Minerały to nieorganiczne składniki odżywcze, których organizm potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania.

Nie dostarczają energii, ale uczestniczą między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego, tworzeniu kości, transporcie tlenu, funkcjonowaniu tarczycy, ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym czy utrzymaniu równowagi wodno-elektrolitowej.

Konkretne funkcje zależą jednak od danego minerału. Nie należy przypisywać wszystkim składnikom mineralnym tych samych właściwości.

Makroelementy i mikroelementy – czym się różnią?

Składniki mineralne można podzielić między innymi ze względu na ilość potrzebną organizmowi.

Do makroelementów zalicza się między innymi wapń, magnez, potas i fosfor.

Mikroelementy, nazywane również pierwiastkami śladowymi, są potrzebne w znacznie mniejszych ilościach. Należą do nich między innymi żelazo, cynk, miedź, mangan, jod, selen, chrom i molibden.

Mniejsza potrzebna ilość nie oznacza mniejszego znaczenia biologicznego.

Jakie minerały są potrzebne organizmowi?

Organizm potrzebuje wielu różnych składników mineralnych, ale każdy z nich pełni inne funkcje.

Nie istnieje jeden „najważniejszy minerał” ani zestaw, który powinien suplementować każdy człowiek.

Zapotrzebowanie zależy między innymi od wieku, płci, sposobu żywienia, stanu zdrowia, aktywności fizycznej, ciąży, przyjmowanych leków oraz występowania potwierdzonych niedoborów.

Jak wybrać suplement mineralny?

Przy wyborze preparatu warto sprawdzić:

• jaki minerał lub zestaw minerałów zawiera produkt,

• ilość składnika w zalecanej dziennej porcji,

• procent Referencyjnej Wartości Spożycia – RWS,

• formę chemiczną minerału,

• wielkość zalecanej dziennej porcji,

• dodatkowe witaminy i minerały,

• skład innych przyjmowanych suplementów,

• możliwe interakcje z lekami,

• ograniczenia związane z chorobami przewlekłymi.

Preparat dostarczający 300% czy 500% RWS nie jest automatycznie lepszy od produktu zapewniającego mniejszą ilość.

Co oznacza RWS minerałów?

RWS, czyli Referencyjna Wartość Spożycia, pozwala ocenić ilość danego składnika w porcji produktu w odniesieniu do ustalonej wartości referencyjnej.

Nie jest jednak indywidualnym zapotrzebowaniem konkretnej osoby ani dawką terapeutyczną.

100% RWS nie oznacza również, że organizm wchłonie dokładnie 100% znajdującego się w preparacie minerału.

Czy forma minerału ma znaczenie?

Tak, ten sam pierwiastek może występować w suplementach w różnych związkach chemicznych.

Przykładowo magnez może występować jako cytrynian, mleczan, chlorek lub tlenek, a żelazo w różnych solach i kompleksach.

Formy mogą różnić się zawartością pierwiastka elementarnego, biodostępnością i tolerancją ze strony przewodu pokarmowego.

Dlatego przy porównywaniu produktów warto patrzeć nie tylko na nazwę związku, ale przede wszystkim na rzeczywistą ilość dostarczanego składnika mineralnego.

Minerały chelatowane – co to znaczy?

W suplementach można spotkać określenie chelat minerału.

Oznacza ono połączenie jonu mineralnego z określonym ligandem, np. aminokwasem.

Sama informacja „chelatowany” nie oznacza jednak automatycznie, że produkt będzie najlepszym wyborem dla każdej osoby.

Znaczenie mają konkretny związek, ilość pierwiastka, tolerancja i całkowity skład preparatu.

Magnez – za co odpowiada?

Magnez pomaga między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego oraz utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych.

Przyczynia się także do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, pomaga utrzymać równowagę elektrolitową oraz zdrowe kości i zęby.

Uczestniczy również w prawidłowym metabolizmie energetycznym.

Jaki magnez wybrać?

Przy porównywaniu preparatów z magnezem warto zwrócić uwagę przede wszystkim na ilość magnezu elementarnego w dziennej porcji, formę związku oraz tolerancję preparatu.

Nie należy porównywać dwóch produktów wyłącznie na podstawie masy cytrynianu, mleczanu czy tlenku magnezu.

To ilość samego magnezu jest kluczową informacją żywieniową.

Magnez na skurcze – czy pomaga?

Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.

Nie oznacza to jednak, że każdy skurcz mięśni jest spowodowany niedoborem magnezu.

Skurcze mogą mieć wiele przyczyn, dlatego nawracających lub nasilonych dolegliwości nie należy automatycznie leczyć coraz większymi dawkami magnezu.

Magnez na zmęczenie

Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

Nie oznacza to jednak, że każde przewlekłe zmęczenie wynika z niedoboru magnezu.

Długotrwałe osłabienie może mieć wiele przyczyn i w określonych sytuacjach wymaga diagnostyki.

Wapń – za co odpowiada?

Wapń jest potrzebny do utrzymania zdrowych kości i zębów.

Pomaga również w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni, prawidłowym krzepnięciu krwi i funkcjonowaniu enzymów trawiennych.

Uczestniczy także w prawidłowym przekaźnictwie nerwowym oraz metabolizmie energetycznym.

Czy każdy powinien suplementować wapń?

Nie.

Wapń można dostarczać z dietą, a potrzeba dodatkowej suplementacji zależy od sposobu żywienia i indywidualnej sytuacji.

Nie należy automatycznie dodawać preparatu wapnia tylko dlatego, że stosowana jest witamina D lub suplement przeznaczony dla kości.

Wapń i witamina D

Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia oraz utrzymaniu jego prawidłowego poziomu we krwi.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba suplementująca witaminę D musi jednocześnie przyjmować wapń.

Najpierw warto ocenić jego podaż z diety.

Żelazo – za co odpowiada?

Żelazo pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz prawidłowym transporcie tlenu w organizmie.

Przyczynia się również do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i uczestniczy w procesie podziału komórek.

Żelazo a anemia

Niedobór żelaza może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Nie oznacza to jednak, że każda anemia wymaga suplementacji żelaza.

Niedokrwistość może mieć wiele różnych przyczyn, dlatego przed długotrwałym stosowaniem większych ilości żelaza warto ustalić, czy rzeczywiście występuje jego niedobór.

Czy żelazo należy suplementować profilaktycznie?

Nie należy automatycznie stosować preparatów z żelazem bez konkretnego powodu.

Nadmierna podaż żelaza również może być niekorzystna.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z zaburzeniami prowadzącymi do nadmiernego gromadzenia żelaza.

Żelazo a witamina C

Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza.

Dlatego może występować w preparatach zawierających żelazo lub być uwzględniana przy sposobie jego stosowania.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba stosująca witaminę C potrzebuje dodatkowego żelaza.

Cynk – za co odpowiada?

Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, utrzymaniu zdrowych kości, włosów, skóry i paznokci oraz prawidłowej płodności i funkcji rozrodczych.

Pomaga również w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz uczestniczy w prawidłowym metabolizmie wielu składników odżywczych.

Cynk na odporność

Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Nie oznacza to jednak, że suplement cynku zapobiega infekcjom lub leczy przeziębienie.

Układ odpornościowy zależy od wielu składników odżywczych oraz ogólnego stanu organizmu.

Cynk na włosy, skórę i paznokcie

Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu włosów, skóry i paznokci.

Nie oznacza to jednak, że wypadanie włosów, trądzik czy łamliwość paznokci zawsze wynikają z niedoboru cynku.

Takie problemy mogą mieć wiele przyczyn.

Cynk a płodność

Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowej płodności i prawidłowych funkcji rozrodczych.

Nie należy jednak przedstawiać suplementu cynku jako preparatu leczącego niepłodność lub gwarantującego poprawę parametrów nasienia.

Problemy z płodnością mogą wymagać diagnostyki obojga partnerów.

Selen – za co odpowiada?

Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i tarczycy oraz ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Pomaga również w utrzymaniu zdrowych włosów i paznokci oraz przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy.

Nie oznacza to jednak, że duże dawki selenu są korzystniejsze.

Selen a tarczyca

Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy.

Nie jest jednak lekiem na niedoczynność tarczycy, chorobę Hashimoto ani inne choroby tego narządu.

Osoby z rozpoznaną chorobą tarczycy powinny uważać na samodzielne łączenie kilku preparatów dostarczających selen.

Jod – za co odpowiada?

Jod pomaga w prawidłowej produkcji hormonów tarczycy i prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy.

Uczestniczy również w prawidłowym metabolizmie energetycznym oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.

Jod a tarczyca

Zarówno zbyt mała, jak i nadmierna podaż jodu może mieć znaczenie dla funkcjonowania tarczycy.

Dlatego przy chorobach tarczycy nie należy samodzielnie rozpoczynać wysokodawkowej suplementacji jodem.

Szczególną uwagę warto zwrócić również na łączenie kilku preparatów zawierających ten pierwiastek.

Jod w ciąży

Jod ma szczególne znaczenie w okresie ciąży, ale jego suplementacja powinna uwzględniać aktualne zalecenia oraz stan tarczycy.

Nie należy automatycznie zwiększać dawki przez łączenie kilku suplementów prenatalnych.

Przy chorobach tarczycy sposób suplementacji powinien być ustalony indywidualnie.

Selen i jod – czy można je łączyć?

Oba pierwiastki uczestniczą w procesach związanych z prawidłowym funkcjonowaniem tarczycy, ale pełnią różne role.

Nie oznacza to, że każda osoba stosująca jod potrzebuje dodatkowego selenu ani odwrotnie.

Przy suplementacji warto uwzględnić dietę, pozostałe preparaty i stan tarczycy.

Potas – za co odpowiada?

Potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśni oraz utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi.

Jest również ważnym elektrolitem.

Suplementacja potasem wymaga jednak szczególnej ostrożności u osób z chorobami nerek oraz stosujących niektóre leki.

Potas a leki na ciśnienie

Niektóre leki mogą zwiększać stężenie potasu we krwi.

Dlatego preparatów potasu nie należy bezrefleksyjnie dodawać do terapii nadciśnienia lub chorób serca.

Dotyczy to szczególnie osób z chorobami nerek i stosujących leki wpływające na gospodarkę potasową.

Miedź – za co odpowiada?

Miedź pomaga między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i odpornościowego, utrzymaniu prawidłowego stanu tkanek łącznych oraz transporcie żelaza w organizmie.

Pomaga także chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Nie oznacza to jednak, że każdy preparat z cynkiem powinien automatycznie zawierać miedź.

Cynk i miedź – czy trzeba stosować razem?

Długotrwałe przyjmowanie dużych ilości cynku może wpływać na gospodarkę miedzi.

Nie oznacza to jednak, że każda standardowa suplementacja cynku wymaga dodatkowego preparatu z miedzią.

Znaczenie mają ilość cynku, czas stosowania, dieta oraz skład innych suplementów.

Chrom – za co odpowiada?

Chrom przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Nie oznacza to jednak, że suplement chromu leczy cukrzycę lub zastępuje leki przeciwcukrzycowe.

Nie powinien być również przedstawiany jako preparat gwarantujący utratę masy ciała.

Mangan – za co odpowiada?

Mangan pomaga w utrzymaniu zdrowych kości oraz prawidłowym tworzeniu tkanek łącznych.

Przyczynia się również do prawidłowego metabolizmu energetycznego i ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym.

Podobnie jak w przypadku innych mikroelementów, większa ilość nie oznacza większych korzyści.

Elektrolity a minerały

Do elektrolitów należą między innymi sód, potas, magnez i chlorki.

Nie wszystkie preparaty mineralne są jednak produktami elektrolitowymi.

Elektrolity są szczególnie związane z gospodarką wodno-elektrolitową, dlatego przy wyborze takiego preparatu trzeba analizować jego pełny skład, a nie tylko obecność magnezu.

Minerały na odporność

Cynk, selen, miedź i żelazo należą do składników, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Nie oznacza to jednak, że preparat mineralny „wzmacnia odporność” w sposób proporcjonalny do liczby składników czy ich dawki.

Jeżeli interesują Cię produkty wieloskładnikowe stworzone z myślą o tej potrzebie, sprawdź również kategorię Preparaty na odporność.

Minerały na włosy, skórę i paznokcie

Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu włosów, skóry i paznokci, a selen pomaga w utrzymaniu zdrowych włosów i paznokci.

W preparatach ukierunkowanych na wygląd mogą znajdować się również witaminy, aminokwasy i inne składniki.

Takie produkty znajdziesz w kategorii Włosy, skóra, paznokcie.

Minerały dla kobiet

Nie istnieje jeden zestaw minerałów odpowiedni dla każdej kobiety.

Potrzeby mogą zmieniać się między innymi wraz z wiekiem, sposobem żywienia, miesiączkowaniem, ciążą i stanem zdrowia.

Szczególnie preparatów zawierających żelazo lub wysokie ilości jodu nie należy wybierać wyłącznie na podstawie oznaczenia „dla kobiet”.

Minerały dla mężczyzn

Również preparaty oznaczone jako „dla mężczyzn” mogą mieć bardzo różny skład.

Zamiast kierować się nazwą marketingową, warto sprawdzić rzeczywiste ilości magnezu, cynku, selenu i innych składników.

Nie każdy mężczyzna potrzebuje takiego samego zestawu minerałów.

Minerały dla seniorów

W starszym wieku sposób żywienia, choroby przewlekłe i stosowane leki mogą wpływać na zapotrzebowanie oraz bezpieczeństwo suplementacji.

Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do samodzielnego stosowania potasu, żelaza i wysokich dawek wielu minerałów jednocześnie.

Warto również sprawdzić, czy te same składniki nie występują już w preparacie multiwitaminowym.

Minerały dla dzieci

Dzieci mają inne zapotrzebowanie niż osoby dorosłe.

Nie należy podawać dziecku suplementu mineralnego dla dorosłych poprzez samodzielne dzielenie tabletki lub zmniejszanie porcji bez sprawdzenia przeznaczenia produktu.

Preparat powinien być dopasowany do wieku i rzeczywistej potrzeby suplementacji.

Minerały w ciąży

Ciąża nie jest okresem, w którym należy samodzielnie zwiększać ilość wszystkich minerałów.

Szczególne znaczenie mogą mieć określone składniki, ale ich suplementacja powinna odpowiadać aktualnym zaleceniom i indywidualnym potrzebom.

Dotyczy to między innymi żelaza i jodu – więcej nie zawsze oznacza lepiej.

Minerały dla wegan i wegetarian

Diety roślinne mogą dostarczać wielu minerałów, ale ich ilość i biodostępność zależą od sposobu komponowania jadłospisu.

Szczególnej uwagi mogą wymagać między innymi żelazo, cynk, wapń i jod.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba na diecie roślinnej ma niedobór tych składników.

Minerały a dieta

Podstawowym źródłem składników mineralnych powinna być zróżnicowana dieta.

Warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, nasiona, orzechy, rośliny strączkowe, produkty mleczne lub ich odpowiednio dobrane zamienniki, mięso, ryby i inne produkty dostarczają różnych minerałów.

Suplement nie powinien być traktowany jako zamiennik prawidłowego sposobu żywienia.

Multiwitamina z minerałami czy pojedynczy minerał?

Preparaty wieloskładnikowe pozwalają dostarczyć kilka witamin i minerałów jednocześnie.

Mogą być wygodne, ale utrudniają niezależne dobieranie ilości poszczególnych składników.

Jeżeli potrzebujesz uzupełnić konkretny minerał, preparat jednoskładnikowy może pozwolić na bardziej precyzyjny dobór.

Produkty łączące szeroki zestaw witamin i minerałów znajdziesz również w kategorii Multiwitaminy.

Czy można łączyć kilka minerałów?

Tak, wiele produktów zawiera kilka składników mineralnych jednocześnie.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie minerały zawsze najlepiej przyjmować w tej samej porze i w jednym preparacie.

Niektóre składniki mogą wzajemnie wpływać na wchłanianie, a inne mogą oddziaływać z lekami.

Przy bardziej rozbudowanej suplementacji warto sprawdzić cały schemat, zamiast dodawać kolejne preparaty osobno.

Minerały a leki

Niektóre minerały mogą wpływać na wchłanianie leków.

Dotyczy to między innymi preparatów zawierających wapń, magnez czy żelazo w przypadku niektórych leków.

Potas może mieć szczególne znaczenie podczas stosowania leków wpływających na jego stężenie we krwi.

Jeżeli regularnie przyjmujesz leki, warto sprawdzić możliwe interakcje i wymagane odstępy czasowe.

Minerały a lewotyroksyna

Preparaty zawierające między innymi żelazo i wapń mogą wpływać na wchłanianie lewotyroksyny.

Dlatego osoby leczone z powodu chorób tarczycy powinny zwrócić uwagę na odpowiedni odstęp pomiędzy lekiem a suplementem.

Nie należy zmieniać dawki lewotyroksyny na podstawie rozpoczęcia suplementacji.

Minerały a antybiotyki

Niektóre minerały mogą tworzyć kompleksy z wybranymi antybiotykami i zmniejszać ich wchłanianie.

Dotyczy to między innymi określonych preparatów wapnia, magnezu, żelaza i cynku.

Wymagany odstęp zależy od konkretnego leku, dlatego należy sprawdzić jego ulotkę lub zapytać farmaceutę.

Czy można przedawkować minerały?

Tak.

Minerały są niezbędne, ale nie oznacza to, że można stosować je bez ograniczeń.

Nadmierna podaż żelaza, selenu, jodu, cynku, wapnia, potasu czy innych składników może prowadzić do działań niepożądanych.

Dlatego wysokie dawki nie powinny być traktowane jako synonim lepszego suplementu.

Czy trzeba badać minerały przed suplementacją?

Nie istnieje jeden „panel minerałów”, który trzeba wykonywać przed każdym suplementem.

Potrzeba badań zależy od konkretnego składnika, objawów i czynników ryzyka.

W przypadku podejrzenia niedoboru żelaza diagnostyka wygląda inaczej niż przy ocenie gospodarki wapniowej, potasu czy magnezu.

Zakres badań najlepiej dopasować do rzeczywistego problemu.

Objawy niedoboru minerałów

Nie istnieje jeden zestaw objawów niedoboru minerałów.

Zmęczenie, skurcze, wypadanie włosów, problemy z paznokciami czy osłabienie mogą mieć wiele przyczyn.

Nie należy więc diagnozować konkretnego niedoboru na podstawie pojedynczego objawu i rozpoczynać wysokodawkowej suplementacji bez jego potwierdzenia.

Czy suplement mineralny trzeba brać codziennie?

Zależy to od konkretnego preparatu, jego ilości i celu stosowania.

Nie ma zasady, według której każdy zdrowy człowiek powinien przez cały rok stosować kompleks minerałów.

W przypadku potwierdzonego niedoboru sposób uzupełniania składnika może różnić się od standardowego stosowania suplementu diety.

Kiedy brać minerały – rano czy wieczorem?

Nie ma jednej pory odpowiedniej dla wszystkich składników mineralnych.

Sposób przyjmowania zależy od konkretnego minerału, formy preparatu, posiłków i stosowanych leków.

Dlatego bardziej wartościowe jest przestrzeganie instrukcji konkretnego produktu niż stosowanie uniwersalnej zasady „wszystkie minerały wieczorem”.

Suplement diety czy lek z minerałami?

Produkty zawierające składniki mineralne mogą mieć różny status.

Suplement diety służy uzupełnianiu normalnej diety i nie jest produktem leczniczym.

Jeżeli preparat ma status leku, jego wskazania i dawkowanie wynikają z informacji dotyczących konkretnego produktu.

Nie należy przenosić dawkowania produktu leczniczego na wszystkie suplementy zawierające ten sam minerał.

Jak czytać etykietę suplementu mineralnego?

Najpierw sprawdź ilość konkretnego składnika mineralnego w zalecanej dziennej porcji, a następnie jego RWS.

Przy preparatach jednoskładnikowych zwróć uwagę na formę chemiczną.

Przy produktach wieloskładnikowych przeanalizuj wszystkie minerały i witaminy, aby sprawdzić, czy nie występują już w innych stosowanych preparatach.

Większa liczba składników i wyższe wartości procentowe RWS nie są automatycznie oznaką lepszego produktu.

Kiedy skonsultować suplementację minerałów?

Konsultacja z lekarzem lub farmaceutą jest szczególnie wskazana przy chorobach nerek, tarczycy, układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniach gospodarki żelazem, ciąży oraz podczas regularnego przyjmowania leków.

Warto skonsultować również długotrwałe stosowanie wysokich dawek pojedynczych minerałów.

Utrzymujące się zmęczenie, skurcze, wypadanie włosów czy inne niespecyficzne objawy powinny skłaniać do ustalenia przyczyny, a nie do przypadkowego łączenia wielu suplementów.

Minerały w PharmaProfit

W kategorii Minerały w PharmaProfit możesz porównać suplementy zawierające różne składniki mineralne oraz preparaty wieloskładnikowe.

Przed zakupem sprawdź przede wszystkim rodzaj minerału, ilość w zalecanej dziennej porcji, RWS, formę chemiczną oraz pozostałe przyjmowane suplementy i leki.

Nie wybieraj preparatu wyłącznie na podstawie najwyższej dawki lub największej liczby składników. Minerały pełnią różne funkcje, a ich optymalna podaż zależy od indywidualnych potrzeb.

Jeżeli szukasz preparatu o szerszym składzie lub ukierunkowanego na konkretną potrzebę, sprawdź również kategorie Multiwitaminy, Włosy, skóra, paznokcie oraz Preparaty na odporność.