Jaką funkcję pełnią witaminy?

Nie istnieje jedna wspólna funkcja wszystkich witamin.

W zależności od rodzaju mogą uczestniczyć między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i nerwowego, metabolizmie energetycznym, produkcji krwi, utrzymaniu zdrowych kości, prawidłowym widzeniu, procesie podziału komórek czy ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Dlatego przed wyborem preparatu warto najpierw określić, jakiego składnika rzeczywiście poszukujesz i dlaczego chcesz go suplementować.

Jakie są rodzaje witamin?

Witaminy można podzielić na dwie podstawowe grupy: rozpuszczalne w tłuszczach oraz rozpuszczalne w wodzie.

Do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należą A, D, E i K, natomiast do rozpuszczalnych w wodzie zaliczamy witaminę C oraz witaminy z grupy B.

Podział ten ma znaczenie między innymi dla sposobu, w jaki organizm wykorzystuje i magazynuje poszczególne witaminy.

Nie oznacza natomiast, że witaminy rozpuszczalne w wodzie można przyjmować bez ograniczeń.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E i K

Witaminy A, D, E i K mogą być magazynowane w organiźmie.

Ich suplementacja wymaga więc szczególnej uwagi dotyczącej dawki oraz łączenia kilku produktów zawierających te same składniki.

Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy jednocześnie stosowany jest preparat wielowitaminowy, osobna witamina D, preparat D+K lub suplement zawierający witaminy A i E.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie – witamina C i witaminy B

Do tej grupy należą witamina C oraz witaminy z grupy B, takie jak B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9 i B12.

Organizm gospodaruje nimi inaczej niż witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach, ale również tutaj należy przestrzegać zalecanej dziennej porcji.

Wysoka zawartość witaminy w produkcie nie oznacza automatycznie większej korzyści.

Jak wybrać odpowiednią witaminę?

Przed zakupem warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• jakiej witaminy poszukujesz i jaki jest cel suplementacji,
• ile składnika znajduje się w zalecanej dziennej porcji,
• jaki procent Referencyjnej Wartości Spożycia dostarcza preparat,
• czy ta sama witamina występuje w innych stosowanych suplementach,
• jaka jest postać i sposób stosowania produktu,
• czy przyjmujesz leki lub masz choroby wymagające konsultacji suplementacji,
• czy produkt jest odpowiedni dla Twojego wieku i aktualnej sytuacji, np. ciąży lub karmienia piersią.

Nie warto wybierać preparatu wyłącznie na podstawie największej liczby miligramów, mikrogramów lub najwyższego procentu RWS.

Witamina A – wzrok, skóra i odporność

Witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia oraz prawidłowego stanu skóry i błon śluzowych. Pomaga również w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach, dlatego należy zwracać uwagę na jej łączną podaż.

Szczególnej ostrożności wymagają preparaty zawierające retinol stosowane przez kobiety w ciąży lub planujące ciążę.

Preparaty jednoskładnikowe znajdziesz w podkategorii Witamina A.

Witamina A+E – dlaczego występują razem?

W niektórych preparatach witaminy A i E występują wspólnie.

Obie należą do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, ale pełnią odmienne funkcje fizjologiczne.

Witamina A pomaga między innymi w utrzymaniu prawidłowego widzenia i prawidłowego stanu skóry, natomiast witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Gotowe preparaty łączące oba składniki znajdziesz w podkategorii Witamina A+E.

Witamina C – odporność i produkcja kolagenu

Witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Przyczynia się również do prawidłowego metabolizmu energetycznego i pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania między innymi skóry, kości, chrząstki, dziąseł i naczyń krwionośnych.

Pomaga również zwiększać przyswajanie żelaza.

Nie oznacza to jednak, że suplement witaminy C zapobiega infekcjom lub leczy przeziębienie.

Produkty o różnej zawartości i postaci witaminy C możesz porównać w podkategorii Witamina C.

Witamina D – kości, mięśnie i odporność

Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego.

Pomaga również w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu oraz uczestniczy w procesie podziału komórek.

Preparaty mogą różnić się ilością witaminy D w jednej kropli, kapsułce, tabletce lub dziennej porcji.

Produkty jednoskładnikowe znajdziesz w podkategorii Witamina D.

Witamina D3 – co oznacza?

W suplementach często spotykana jest witamina D3, czyli cholekalcyferol.

Przy porównywaniu preparatów należy sprawdzić przede wszystkim ilość witaminy D w zalecanej porcji.

Na opakowaniach może być ona podawana w mikrogramach lub jednostkach międzynarodowych, dlatego warto uważać przy porównywaniu produktów, aby nie pomylić różnych jednostek.

Witamina D+K – dlaczego są łączone?

Preparaty D+K zawierają jednocześnie dwie witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Witamina D pomaga między innymi w utrzymaniu zdrowych kości oraz prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu, natomiast witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi i pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.

Połączenie obu składników w jednym produkcie może być wygodnym sposobem suplementacji, jeżeli istnieje potrzeba stosowania obu witamin.

Nie oznacza jednak, że każda osoba suplementująca witaminę D automatycznie potrzebuje dodatkowej witaminy K.

Produkty zawierające oba składniki znajdziesz w podkategorii Witamina D+K.

Witamina K – jakie ma działanie?

Witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.

W suplementach może występować w różnych formach.

Osoby przyjmujące określone leki przeciwzakrzepowe powinny szczególnie uważać na samodzielne rozpoczynanie suplementacji witaminą K i większe zmiany jej podaży.

Preparaty znajdziesz w podkategorii Witamina K.

Witamina E – ochrona przed stresem oksydacyjnym

Witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach i może występować zarówno samodzielnie, jak i w preparatach wieloskładnikowych.

Przy jej wyborze warto sprawdzić ilość witaminy E w dziennej porcji oraz pozostałe suplementy, aby uniknąć niepotrzebnego dublowania składnika.

Produkty znajdziesz w podkategorii Witamina E.

Witaminy z grupy B – jakie do nich należą?

Grupa B obejmuje kilka różnych witamin, między innymi tiaminę (B1), ryboflawinę (B2), niacynę (B3), kwas pantotenowy (B5), witaminę B6, biotynę (B7), foliany (B9) oraz witaminę B12.

Poszczególne witaminy B pełnią różne funkcje, ale wiele z nich uczestniczy w prawidłowym metabolizmie energetycznym oraz funkcjonowaniu układu nerwowego.

Preparaty zawierające kilka witamin z tej grupy są często określane jako B-complex.

Znajdziesz je w podkategorii Witaminy z grupy B.

Witamina B12 – kiedy warto zwrócić na nią uwagę?

Witamina B12 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, prawidłowej produkcji czerwonych krwinek i utrzymaniu prawidłowego metabolizmu homocysteiny. Przyczynia się również do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

Na jej odpowiednią podaż powinny szczególnie zwracać uwagę osoby stosujące diety eliminujące naturalne źródła B12.

Przy podejrzeniu niedoboru warto jednak właściwie ocenić jego przyczynę zamiast dobierać wysokie dawki wyłącznie na podstawie objawów.

Kwas foliowy i foliany – czym są?

Foliany należą do witamin z grupy B i są określane jako witamina B9.

Uczestniczą między innymi w procesie podziału komórek, pomagają w prawidłowej produkcji krwi i prawidłowym metabolizmie homocysteiny.

Mają szczególne znaczenie w okresie planowania ciąży i na jej początku.

Preparaty znajdziesz w podkategorii Kwas foliowy.

Kwas foliowy podczas planowania ciąży

O odpowiednią podaż folianów należy zadbać już przed poczęciem.

Nie oznacza to jednak, że każda kobieta powinna samodzielnie wybierać preparat o możliwie najwyższej dawce.

Sposób suplementacji powinien uwzględniać aktualne zalecenia oraz indywidualne czynniki ryzyka.

Jeżeli występują choroby przewlekłe, stosowane są określone leki lub w przeszłości występowały szczególne powikłania, suplementację warto ustalić z lekarzem.

Czy witaminy pomagają na zmęczenie?

Niektóre witaminy, w tym wybrane witaminy z grupy B i witamina C, uczestniczą w prawidłowym metabolizmie energetycznym, a część z nich przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

Nie oznacza to jednak, że każde zmęczenie jest objawem niedoboru witamin.

Przewlekłe zmęczenie może mieć wiele przyczyn, dlatego utrzymujących się dolegliwości nie należy automatycznie „leczyć witaminami”.

Jakie witaminy na odporność?

W prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego uczestniczy wiele składników odżywczych.

Do witamin mających takie funkcje należą między innymi witamina A, C, D, B6, B12 oraz foliany.

Nie oznacza to jednak, że im więcej takich witamin znajduje się w preparacie, tym „silniejsza” będzie odporność.

Suplementacja nie zastępuje snu, odpowiedniego sposobu żywienia, aktywności fizycznej ani profilaktyki zdrowotnej.

Jakie witaminy na skórę?

Witamina A pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry, witamina C uczestniczy w prawidłowej produkcji kolagenu dla prawidłowego funkcjonowania skóry, a witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Nie oznacza to jednak, że suplement witaminowy leczy trądzik, atopowe zapalenie skóry, przebarwienia czy inne choroby dermatologiczne.

Przy utrzymujących się zmianach skórnych warto ustalić ich przyczynę.

Jakie witaminy na włosy i paznokcie?

Niektóre składniki odżywcze uczestniczą w utrzymaniu prawidłowego stanu włosów i skóry.

Najbardziej znanym przykładem wśród witamin jest biotyna.

Nadmierne wypadanie włosów czy zmiany paznokci mogą mieć jednak wiele przyczyn, dlatego nie powinny być automatycznie traktowane jako sygnał niedoboru konkretnej witaminy.

Czy witaminy pomagają na koncentrację?

Wybrane witaminy z grupy B uczestniczą w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych.

Nie oznacza to jednak, że suplement witaminowy jest środkiem poprawiającym pamięć lub koncentrację u każdej osoby.

Problemy z koncentracją mogą wynikać między innymi z niewystarczającej ilości snu, stresu, przemęczenia, przyjmowanych leków lub problemów zdrowotnych.

Niedobór witamin – jakie mogą być objawy?

Nie istnieje jeden charakterystyczny zestaw objawów „niedoboru witamin”.

Objawy zależą od brakującego składnika, stopnia niedoboru i czasu jego trwania.

Zmęczenie, osłabienie, problemy z koncentracją, wypadanie włosów czy zmiany skórne są niespecyficzne i mogą mieć wiele innych przyczyn.

Dlatego suplementacji dużymi dawkami nie należy rozpoczynać wyłącznie na podstawie samodzielnej interpretacji objawów.

Czy warto badać poziom witamin?

Nie ma potrzeby rutynowego oznaczania wszystkich możliwych witamin u każdej zdrowej osoby.

Badania mogą być jednak uzasadnione w określonych sytuacjach klinicznych, przy podejrzeniu niedoboru lub w celu kontroli postępowania zaleconego przez lekarza.

Zakres badań powinien wynikać z rzeczywistej potrzeby, a nie z zasady „zbadaj wszystkie witaminy”.

Co oznacza RWS przy witaminach?

RWS, czyli Referencyjna Wartość Spożycia, pozwala odnieść ilość witaminy w produkcie do ustalonej wartości referencyjnej.

Jeżeli dzienna porcja dostarcza 100% RWS, oznacza to, że zawiera ilość odpowiadającą referencyjnej wartości dla danego składnika.

RWS nie jest jednak indywidualną dawką terapeutyczną i nie oznacza, że każda osoba musi dostarczyć dokładnie taką ilość za pomocą suplementu.

Czy 200%, 500% albo 1000% RWS jest lepsze?

Nie.

Wysoki procent RWS może wyglądać atrakcyjnie na etykiecie, ale większa dawka nie oznacza automatycznie większej korzyści dla zdrowia.

Przy wyborze należy uwzględnić konkretną witaminę, cel suplementacji i łączną podaż z innych preparatów.

Niektóre składniki przyjmowane w nadmiernych ilościach mogą powodować działania niepożądane.

Czy można przedawkować witaminy?

Tak.

Ryzyko zależy od konkretnej witaminy, dawki i czasu stosowania.

Szczególnej ostrożności wymagają witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, ponieważ organizm może je magazynować.

Nie oznacza to jednak, że bardzo wysokie dawki witamin rozpuszczalnych w wodzie są zawsze obojętne dla zdrowia.

Czy można brać kilka witamin jednocześnie?

Często tak, ale należy sprawdzić skład wszystkich stosowanych preparatów.

Najczęstszym problemem nie jest samo połączenie różnych witamin, lecz nieświadome dublowanie tych samych składników.

Multiwitamina, preparat „na odporność”, osobna witamina D i produkt przeznaczony na włosy mogą zawierać część tych samych witamin.

Przed połączeniem preparatów warto policzyć ich całkowitą dzienną ilość.

Multiwitamina czy pojedyncza witamina?

To zależy od celu.

Preparat jednoskładnikowy pozwala precyzyjniej kontrolować ilość konkretnej witaminy.

Multiwitamina jest wygodnym rozwiązaniem, jeżeli istnieje uzasadnienie dla przyjmowania kilku składników, ale duża liczba witamin na etykiecie nie oznacza automatycznie lepszego składu.

Warto analizować każdą substancję osobno.

Tabletki, kapsułki, krople czy witaminy w płynie?

Witaminy mogą występować w różnych postaciach, między innymi jako tabletki, kapsułki, krople, płyny, proszki, saszetki, tabletki musujące czy preparaty do ssania.

Forma powinna przede wszystkim ułatwiać prawidłowe dawkowanie i regularne stosowanie.

Nie można przyjąć ogólnej zasady, że preparat w kroplach, kapsułce czy płynie zawsze wchłania się lepiej.

Czy witaminy w żelkach są skuteczne?

Żelki są przede wszystkim formą podania suplementu.

O wartości produktu decyduje między innymi rzeczywista zawartość składników w zalecanej dziennej porcji, a nie jego forma czy smak.

Przy porównywaniu warto również sprawdzić cały skład produktu, w tym zawartość cukrów lub substancji słodzących.

Kiedy najlepiej brać witaminy?

Nie istnieje jedna pora dnia odpowiednia dla wszystkich witamin.

Sposób stosowania zależy od rodzaju składnika i konkretnego produktu.

Witaminy A, D, E i K są rozpuszczalne w tłuszczach, natomiast witamina C i witaminy z grupy B – w wodzie.

Najważniejsze jest jednak przestrzeganie sposobu stosowania określonego dla konkretnego preparatu.

Czy witaminy można brać na czczo?

To zależy od produktu.

Niektóre preparaty można stosować niezależnie od posiłku, inne producent zaleca przyjmować wraz z jedzeniem.

Jeżeli suplement powoduje dolegliwości żołądkowo-jelitowe, warto również sprawdzić zalecenia dotyczące sposobu jego stosowania.

Czy suplementy witaminowe mogą wchodzić w interakcje z lekami?

Tak.

Niektóre witaminy mogą wpływać na działanie leków albo wymagać szczególnej ostrożności przy określonych terapiach.

Przykładem jest witamina K i niektóre leki przeciwzakrzepowe.

Jeżeli regularnie przyjmujesz leki, szczególnie kilka różnych preparatów, planowaną suplementację warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Witaminy dla kobiet

Nie istnieje uniwersalny zestaw witamin potrzebny każdej kobiecie.

Zapotrzebowanie może zależeć między innymi od wieku, sposobu żywienia, miesiączkowania, planowania ciąży, ciąży, karmienia piersią i okresu po menopauzie.

Zamiast wybierać produkt wyłącznie na podstawie oznaczenia „dla kobiet”, warto sprawdzić jego rzeczywisty skład.

Witaminy dla mężczyzn

Podobnie preparaty oznaczone jako „dla mężczyzn” są zazwyczaj określonymi zestawami składników.

Nie oznacza to, że każdy mężczyzna potrzebuje takiego samego kompleksu witamin.

Przy wyborze większe znaczenie mają dieta, wiek, stan zdrowia i rzeczywiste potrzeby niż sama nazwa produktu.

Witaminy dla seniorów

Wraz z wiekiem mogą zmieniać się sposób żywienia, stan zdrowia i przyjmowane leki.

Dlatego u seniorów szczególnie ważne jest kontrolowanie łącznej liczby suplementów i możliwych interakcji.

Preparat wielowitaminowy nie powinien zastępować diagnostyki utrzymującego się osłabienia, spadku masy ciała, niedokrwistości czy innych niepokojących objawów.

Witaminy dla dzieci

Preparaty dla dzieci powinny być dopasowane do wieku oraz zaleceń dotyczących konkretnego składnika.

Nie należy samodzielnie dzielić preparatu przeznaczonego dla dorosłych i traktować mniejszej części jako odpowiednika produktu pediatrycznego.

Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty w formie żelków i tabletek do ssania, które mogą być przez dziecko traktowane jak słodycze. Powinny być przechowywane poza jego zasięgiem.

Witaminy w ciąży

Suplementacja w okresie ciąży wymaga szczególnej ostrożności.

Nie każda witamina i nie każda dawka odpowiednia dla osoby dorosłej jest właściwa dla kobiety ciężarnej.

Dotyczy to między innymi nadmiernej podaży witaminy A w postaci retinolu.

W okresie planowania ciąży i ciąży suplementację najlepiej dobierać zgodnie z aktualnymi zaleceniami i indywidualną sytuacją zdrowotną.

Witaminy dla wegan i wegetarian

Przy dietach roślinnych szczególnego znaczenia nabiera prawidłowa podaż witaminy B12.

W zależności od sposobu żywienia warto również zwrócić uwagę na inne składniki odżywcze, ale nie oznacza to konieczności przyjmowania przypadkowego preparatu wielowitaminowego.

Suplementacja powinna odpowiadać sposobowi żywienia i indywidualnym potrzebom.

Czy suplementy zastępują zdrową dietę?

Nie.

Suplementy są przeznaczone do uzupełniania diety i nie powinny być traktowane jako zamiennik zróżnicowanego sposobu żywienia.

Produkty spożywcze dostarczają nie tylko witamin, ale również składników mineralnych, białka, tłuszczów, węglowodanów, błonnika i wielu innych substancji.

Tabletka wielowitaminowa nie rekompensuje stale źle zbilansowanej diety.

Jak czytać skład preparatu witaminowego?

Najpierw sprawdź zalecaną dzienną porcję.

Następnie porównaj ilość każdej witaminy właśnie w tej porcji oraz odpowiadający jej procent RWS.

Sprawdź także pozostałe składniki produktu i porównaj go z innymi suplementami, które już stosujesz.

Szczególnie istotne jest wychwycenie tych samych witamin występujących jednocześnie w kilku preparatach.

Czy „naturalne witaminy” są zawsze lepsze?

Nie można przyjąć takiej ogólnej zasady.

Określenie „naturalny” nie jest automatyczną gwarancją lepszej skuteczności, bezpieczeństwa czy przyswajalności produktu.

Przy porównywaniu preparatów większe znaczenie mają skład, zawartość witaminy w dziennej porcji, jej źródło i forma oraz prawidłowe stosowanie.

Jak długo stosować witaminy?

Nie ma jednego czasu suplementacji odpowiedniego dla wszystkich preparatów.

Zależy on od rodzaju witaminy, przyczyny stosowania oraz indywidualnej sytuacji.

Inaczej może wyglądać suplementacja wynikająca z ogólnych zaleceń dla określonej grupy, a inaczej postępowanie przy potwierdzonym niedoborze.

Nie należy automatycznie zakładać, że każdy suplement trzeba stosować bez przerwy przez cały rok.

Kiedy skonsultować suplementację?

Porada lekarza lub farmaceuty jest szczególnie wskazana przy chorobach przewlekłych, regularnym przyjmowaniu leków, ciąży i karmieniu piersią, podejrzeniu niedoboru, planowaniu wysokich dawek oraz jednoczesnym stosowaniu wielu suplementów.

Konsultacji wymagają również utrzymujące się objawy, które przypisujesz niedoborowi witamin.

Suplementacja nie powinna opóźniać diagnostyki rzeczywistej przyczyny dolegliwości.

Witaminy w PharmaProfit

W kategorii Witaminy w PharmaProfit możesz porównać suplementy zawierające pojedyncze witaminy oraz wybrane połączenia składników.

W zależności od tego, czego szukasz, przejdź do podkategorii Witamina K, Witamina D+K, Witaminy z grupy B, Kwas foliowy, Witamina A, Witamina A+E, Witamina C, Witamina D lub Witamina E.

Przed zakupem zwróć uwagę przede wszystkim na rodzaj witaminy, jej ilość w zalecanej dziennej porcji, procent RWS, postać preparatu oraz pozostałe stosowane suplementy.

Pamiętaj, że suplement diety służy uzupełnianiu sposobu żywienia i nie zastępuje zróżnicowanej diety ani leczenia zaleconego przez lekarza.